Türkiye’de et krizi giderek derinleşiyor. Son yapılan araştırmalara göre, et fiyatları hızla yükselirken, Et ve Süt Kurumu (ESK) vergi rekortmeni olarak dikkat çekiyor. Ekonomist Ozan Bingöl, Türkiye’nin kırmızı et tüketimindeki ciddi düşüşü ve artan fiyatları çarpıcı rakamlarla ortaya koydu. Türkiye, dünya genelinde en pahalı et tüketen 14. ülke konumuna yükselirken, OECD ortalamasının yarısı kadar et tüketebiliyor.
ET ARTIK “HAYAL” OLDU
Uluslararası kaynaklardan elde edilen verilere göre, Türkiye’deki kişi başı yıllık kırmızı et tüketimi yalnızca 16.6 kilogramda kalıyor. Bu rakam, OECD ülkeleri ortalamasının (34.8 kg) yarısından bile az. Bingöl, kırmızı etin özellikle çocuklar ve yaşlılar için hayati bir besin maddesi olduğunu belirterek, “Birçok aile et alımını kilo ile değil, gramla yapmak zorunda kalıyor” diyerek durumu özetliyor.
ENFLASYONU GEÇEN FİYAT ARTIŞI: YÜZDE 1.124
Ocak 2021 ile Mart 2026 arasındaki dönemde, genel enflasyon oranı (TÜFE) yüzde 653 artarken, et fiyatları yüzde 1.124 oranında yükseldi. Bu artış, et fiyatlarındaki yükseliş hızının genel enflasyonu yüzde 72 oranında geride bıraktığını gösteriyor. Türkiye, şu anda Atina, Tokyo ve Berlin gibi önemli dünya şehirlerinden daha yüksek et fiyatlarıyla karşı karşıya.
VERGİ REKORTMENLİĞİ: FİYATLAR DÜŞMEMEKTE ISRARCI
Bingöl, Et ve Süt Kurumu’nun mali durumuna dikkat çekiyor. Piyasadaki fiyat artışlarını kontrol altına almak ve tüketicinin uygun fiyatlarla ete ulaşmasını sağlamakla yükümlü olan kurum, 2024 yılında 14.3 milyar lira kâr elde etti. ESK, 2024 yılı kurumlar vergisi rekortmenleri arasına girerek 4.3 milyar lira vergi ödemesiyle 15. sırada yer aldı. Kamu yararını gözeten ESK, kar odaklı perakende firması BİM’i (4 milyar TL vergi) geride bırakarak dikkatleri üzerine çekti. Bingöl, “Et fiyatları hızla yükselirken, kamu yararı gözeten bir kurumun perakende devlerinden daha fazla vergi vermesi düşündürücü” diyerek eleştirilerini dile getiriyor.
GIDA ENFLASYONUNDA DÜNYA BEŞİNCİSİYİZ
Türkiye, Mart ayı itibarıyla yıllık gıda enflasyonunda yüzde 32.36 ile Avrupa’da birinci sırada yer alıyor. Ukrayna ile arasındaki uçurum ise oldukça büyük; savaş halindeki ülke yüzde 9.5 gıda enflasyonu ile bulunuyor. Dünya genelinde ise Türkiye, Venezuela, Güney Sudan, İran ve Arjantin’in ardından beşinci sırada yer alıyor.
SORUNUN KAYNAĞI: YANLIŞ POLİTİKALAR VE YÜKSEK MALİYETLER
Ozan Bingöl, et fiyatlarındaki bu durdurulamaz yükselişin temel nedenleri arasında yetersiz çiftçi desteği, gübre ve mazot ile yem fiyatlarındaki aşırı artış, ithalat temelli çözümlerin kalıcı olmaması ve üreticilerin sürekli olarak borçlanmak zorunda kalmasını sıralıyor. Bu durum, Türkiye’de et krizinin çözümsüz bir hal almasına neden oluyor.